Japan, land vol verbazingwekkende eigenaardigheden

Japan is zo'n land waar je iedere dag wel iets tegenkomt waarvan je denkt: hé, dat doen ze hier dus anders. Soms is het ontzettend praktisch, soms vooral grappig en soms snap je pas na een paar dagen waarom iets werkt zoals het werkt.

Wij bleven ons tijdens onze reis verbazen. Over vending machines op de meest onverwachte plekken, futuristische toiletten, piepkleine auto's en Japanners die rustig een heel verhaal tegen je houden terwijl ze allang doorhebben dat je er geen woord van verstaat. Dit zijn de gewoontes en kleine dingen in Japan waar wij nog regelmatig over napraten.

Vending machines vind je echt overal

Een van de eerste dingen die ons in Japan opviel: vending machines. Overal. In drukke winkelstraten, bij stations, langs rustige wegen en soms zelfs op plekken waar je je afvraagt wie hier überhaupt iets komt kopen.

De meeste verkopen gewoon warme en koude drankjes, maar wij kwamen ook automaten tegen met veel verrassendere inhoud. Natuurlijk moesten we dat proberen. Een warme maaltijd uit een automaat? Waarom niet? Ook voor dingen als een paraplu of sokken hoef je in Japan soms niet eens een winkel binnen. Hoe langer we er waren, hoe minder vreemd het eigenlijk begon te voelen.

Wachten bij verkeerslichten duurt soms érg lang

Dit is puur zo'n ding dat ons onderweg opviel: sommige verkeerslichten leken eindeloos op rood te staan. Niet alleen als we liepen, ook in de auto. We kennen dat gevoel uit landen in het Midden-Oosten, maar in Japan hadden we regelmatig het idee dat we wel héél lang stonden te wachten.

Het grappige is dat niemand ongeduldig lijkt te worden. Geen gedrang en nauwelijks mensen die toch maar snel oversteken. Dat past eigenlijk precies bij iets wat we tijdens de hele reis merkten: regels en afspraken worden opvallend netjes gevolgd.

Schoenen uit bij een tatamivloer

Slaap je in een traditionele Japanse kamer met tatami, dan gaan je schoenen uit voordat je de vloer opstapt. Dat is niet alleen beleefd, maar houdt de matten natuurlijk ook schoon.

Traditionele tatami bestaan uit een kern van samengeperst rijststro met bovenop geweven igusa, een soort bies. Tegenwoordig worden ook andere materialen gebruikt. En ja, slapen op een futon op zo'n tatamivloer hoort voor ons toch wel een beetje bij een reis door Japan. Even anders dan een standaard hotelkamer en juist daarom leuk om eens mee te maken.

Flinterdun toiletpapier en toiletten vol knopjes

De tegenstelling kan bijna niet groter. Het toiletpapier in openbare toiletten vonden wij vaak opvallend dun, terwijl het toilet zelf soms meer functies heeft dan een gemiddeld huishoudelijk apparaat.

Denk aan een verwarmde bril, verschillende bidetstanden en geluid om andere toiletgeluiden te maskeren. De eerste keer sta je echt even naar alle knopjes te kijken. Een paar dagen later wil je thuis eigenlijk ook zo'n toilet.

Kleine, hoekige auto's die overal tussen passen

In Japan zie je ontzettend veel compacte en vaak behoorlijk hoekige auto's. Vooral de zogenaamde kei cars vallen op: kleine auto's die perfect passen bij smalle straten en weinig parkeerruimte.

En toch zijn ze van binnen vaak verrassend praktisch. Minstens zo indrukwekkend vonden wij het gemak waarmee Japanners zo'n auto in een parkeerplek manoeuvreren waar wij waarschijnlijk drie keer voor zouden steken.

Wijn viel mee, bier soms juist niet

Wij hadden verwacht dat alcohol in Japan overal behoorlijk prijzig zou zijn, maar dat bleek niet zo simpel. Wijn viel ons op verschillende plekken juist mee, terwijl we voor bier soms prijzen betaalden die niet zoveel onder Nederlandse horecaprijzen lagen.

Wat natuurlijk veel leuker is: lokale Japanse bieren proberen. Asahi, Kirin, Sapporo en Yebisu kom je veel tegen en smaken toch weer anders als je ze daadwerkelijk in Japan drinkt.

Ben je liefhebber, dan kun je er zelfs een uitstapje van maken. Zo kun je bij de Kirin-brouwerij in Yokohama een rondleiding volgen. In Sapporo vind je het Sapporo Beer Museum, waar je meer leert over de geschiedenis van Japans bier en kunt proeven.

Sake vonden wij in Japan vaak een stuk aantrekkelijker geprijsd dan thuis. Alleen al daarom is dit natuurlijk dé plek om verschillende soorten te proberen.

De ongeschreven regels op de roltrap

Op stations merk je snel dat Japanners heel bewust omgaan met ruimte en doorstroming. Wij zagen vaak dat mensen netjes aan één kant van de roltrap gingen staan en ruimte lieten voor anderen.

Toch is er iets veranderd. Op steeds meer stations wordt juist gevraagd om niet over de roltrap te lopen, maar stil te blijven staan en de leuning vast te houden. Volg daarom vooral de borden en aanwijzingen ter plaatse in plaats van automatisch één kant vrij te laten.

Gamehallen horen gewoon bij het straatbeeld

Japan en gaming horen bij elkaar en dat merk je zodra je door de grotere steden loopt. Gamehallen met meerdere verdiepingen, grijpmachines, ritmespellen en rijen gachapon-automaten duiken overal op.

Het leuke is dat je er zeker niet alleen kinderen en tieners ziet. Jong en oud lopen binnen. Wij zagen dat jaren geleden ook al in China en in Japan is het minstens zo'n duidelijk onderdeel van het dagelijks leven en de popcultuur.

Met een grote koffer in de Shinkansen? Even meten

Met de trein reizen in Japan is ontzettend makkelijk, maar met grote koffers is het slim om vooraf even naar de regels te kijken. Je hoeft namelijk niet voor iedere koffer een speciale plek te reserveren.

Op de Tokaido-, Sanyo- en Kyushu Shinkansen geldt dat bagage waarvan lengte + breedte + hoogte samen meer dan 160 centimeter is, vooraf bij een speciale bagageplaats moet worden gereserveerd. Gewone koffers tot en met 160 centimeter kunnen meestal in het bagagerek of bij je stoel.

Reis je met veel bagage, dan blijft licht reizen prettig. Een andere typisch Japanse oplossing is je koffer laten doorsturen naar je volgende hotel. Zeker als je met kinderen reist en onderweg een paar steden combineert, kan dat veel gesjouw schelen.

Ons viel op dat er in de trein nauwelijks iemand langskwam om onze kaartjes te controleren. Dat betekent niet dat je zonder ticket reist: op veel trajecten gebruik je je kaartje, QR-code of IC-kaart al bij de toegangspoortjes van het station.

Een heel verhaal in het Japans

Dit vonden wij misschien wel een van de leukste verrassingen. We hadden Japanners vooraf wat gereserveerder verwacht, maar dat beeld konden we vrij snel bijstellen.

Soms begon iemand enthousiast een heel verhaal tegen ons in het Japans. Ze zagen heus wel dat we amper iets begrepen, maar dat maakte weinig uit. Met gebaren, een paar losse Engelse woorden en veel goede wil kwamen we verrassend ver.

Juist die kleine ontmoetingen zijn ons bijgebleven. Japanners waren naar ons toe vaak ontzettend vriendelijk en behulpzaam.

In restaurants is het lang niet altijd stil

Ook zo'n beeld dat bij ons werd bijgesteld. We associeerden Japan vooraf met rustig, beleefd en ingetogen. Dat klopt op heel veel plekken, maar ga 's avonds een gezellig restaurant binnen en je ziet ineens een andere kant.

Groepen vrienden en collega's kunnen behoorlijk enthousiast en luidruchtig tafelen. Niet storend, juist gezellig. Het maakte Japan voor ons een stuk minder afstandelijk dan we vooraf hadden verwacht.

Wist je dit? Nog meer dingen die ons opvielen in Japan

• In Japan rijdt het verkeer links. Zeker als je zelf een auto huurt, is dat de eerste kilometers even omschakelen.
• In veel Japanse treinen kunnen stoelen worden gedraaid, zodat je in de rijrichting zit of juist met elkaar kunt zitten.
• Bij het ontbijt kregen we in sommige hotels een kaartje dat we op tafel moesten leggen. Zo zag het personeel dat die tafel bezet was. Klaar met eten? Kaartje omdraaien en de tafel kon worden afgeruimd. Simpel en verrassend handig.
• Wij zagen opvallend veel oversized kleding: wijde broeken, grote shirts en hoodies. De Japanse streetstyle is sowieso leuk om tijdens een middag mensen kijken eens op je gemak te bekijken.
• Bij populaire winkels en attracties kan met tijdsloten of reserveringen worden gewerkt. Zie je ergens echt graag naar binnen, check dan vooraf even hoe het werkt.
• In winkels en restaurants viel ons op hoeveel personeel er vaak rondloopt. Daardoor voelt de service heel anders dan we inmiddels in veel Nederlandse winkels gewend zijn.
• Onder je stoel of tafel staat in restaurants regelmatig een mand voor je tas. Zo hoef je die niet op de grond te zetten en ligt hij ook niet in de weg.
• Anime, manga en bekende stripfiguren zijn overal. Van enorme winkels tot billboards, gachapon en complete verdiepingen vol merchandise. Ook als je er zelf weinig mee hebt, kun je er bijna niet omheen.
• Buigen als begroeting en teken van respect zie je nog steeds overal terug. Na een paar dagen merk je dat je bijna vanzelf een klein beetje terugbuigt.
• Bij ons luchthavenhotel in Narita werd de shuttlebus door meerdere medewerkers uitgezwaaid. Vol enthousiasme, totdat we uit zicht waren. Zo'n klein moment, maar juist dat soort dingen blijven hangen.
• Japanse steden zijn een bijzondere mix. Het ene moment loop je tussen hoogbouw, neon en enorme stations, een paar straten verder sta je ineens tussen lage huizen, een kleine tempel en rustige steegjes.
• Bij het afrekenen liet iemand ons regelmatig het bedrag op een schermpje of calculator zien. Geen gedoe met taal: gewoon even aanwijzen en iedereen weet waar hij aan toe is.

Juist die kleine verschillen maken Japan zo leuk

Voor ons zat de charme van Japan uiteindelijk niet alleen in tempels, steden en bekende bezienswaardigheden. Het waren juist deze kleine dingen tussendoor die de reis zo anders maakten.

Een drankje uit een vending machine midden in nergens, een toilet waarvoor je eerst de gebruiksaanwijzing lijkt te moeten lezen, iemand die je in het Japans uitgebreid de weg probeert uit te leggen en personeel dat je bij vertrek blijft uitzwaaien.

Japan is modern en traditioneel tegelijk, soms ontzettend efficiënt en op andere momenten voor ons juist heerlijk onlogisch. Precies die tegenstellingen maakten dat we aan het einde vooral één ding dachten: hier willen we nog een keer terugkomen.