Workshop geiten melken en geitenkaas maken
27 oktober 2015 
7 min. leestijd

Workshop geiten melken en geitenkaas maken

Leuke workshops in Portugal vinden om met kinderen te doen. Het is en blijft een uitdaging om origineel te blijven. De workshop die wij afgelopen zomer in Portugal deden mag met stip in mijn top 10 met favoriete en meest leuke workshops met kids: geiten melken en vervolgens zelf geitenkaas maken van de melk die je zelf met veel pijn en moeite uit de uiers van de geiten hebt weten te persen.

Bij het opstaan ’s ochtends op onze wereldplek Vale do Ninho horen we zoals iedere dag de bellen van de geiten al weerkaatsten tussen de bergen bij het dorpje Ferreira de São João. Dit dorp is één van de Schist Villages en oogt op het eerste gezicht op een verlaten dorpje. Maar als je even verder kijkt is er genoeg te beleven en dat is vooral te danken aan een aantal mensen die hun schouders eronder zetten om het authentieke van Ferreira de São João en de regio te behouden. Geen massatoerisme maar juist puurheid, rust, contact met locals, iedere ochtend de bakker aan de deur waarmee je binnen een dag vrienden bent, lokale producten, prachtige natuur en de mogelijkheid om kennis te maken met tradities, gebruiken en vakmanschap. En daar is onze workshop geiten melken er één van. Snel ons bed uit, want om half 9 staat de bakker aan de deur en daarna gaan we het echt doen: geiten melken samen met een ander gezin met twee kinderen!

authentieke schist dorpje
Isilda is een ontzettend lieve vrouw die ons met alle geduld de fijne kneepjes van haar vak leer

Isilda, de dame die ons de fijne kneepjes van het vak gaat leren, wacht al op ons tussen haar geiten. De arme beesten staan te springen om gemolken te worden. Iedere ochtend melkt Isilda haar volgens een vast protocol haar beesten en ze is maar wat trots. Communiceren is niet rechtstreeks mogelijk, maar met gebaren en lichaamstaal lukt het prima. Wat een ontzettend lieve dame en wat een respect zoals ze op haar omgedraaide emmertje ander de uiers van de geiten hangt om ze stuk voor stuk te melken. Wat nou, klagen over arbeidsomstandigheden?! Isilda kent haar geiten van A tot Z, praat met de geiten en legt uit dat je iedere geit op een andere manier melkt. Oef, dat wordt nog een flinke kluif voor ons…de druk wordt opgevoerd.

geiten met de hand melken
Hoezo een goede werkhouding? Geen klachten, maar volop passie en liefde voor haar dieren!

Gijs bijt het spits af en als hij eenmaal de techniek doorheeft – uier laten vollopen, bovenaan afsluiten en dan de melk eruit knijpen – dan lukt het om kleine straaltjes melk in onze litermaat te krijgen. De bemoedigende woorden van Isilda dat de geit dit nauwelijks voelt helpen enorm. Het respect voor deze dame groeit wel met de minuut, echt je krijgt hier spierballen van. Dan is de beurt aan mij en inderdaad oefening baart kunst, ook ik krijg wel wat melk uit de uiers. Als Gijs en ik alle geiten hadden moeten doen dan waren we wel tot ’s avonds laat bezig geweest. Zonder dollen, het melken van geiten is best een zwaar klusje en voor de kinderen die erbij zijn is het echt een mission impossible.

Geit melken
Voor het eerst onder de uiers van een geit hangen, pittig werk dat melken!

Oudere kinderen – ik schat in vanaf ongeveer 8 jaar – kunnen zelf ook een geit melken. Voor onze kleuter was dat dus nog niet weggelegd, maar het feit dat we met z’n allen geiten gingen melken was al feest voor hem. En wij hebben ook echt een leuke ochtend gehad, al konden de kinderen niets toevoegen aan het echt melken van de geiten. Het rondlopen tussen de makke geiten, ze mogen aaien, spelen met de konijnen die er huppelen en dan ook nog kijken of de kippen eieren hebben gelegd. Het totaalplaatje van deze workshop geiten melken is voor ouders en kinderen – ook al kan een kind van 3 zelf nog niet melken – echt geweldig. Nog even dit over uiers van geiten: ze passen precies in je hand, zijn een beetje hard en tegelijkertijd ook warm en zacht en in sommige gevallen ook nog…behaard! Ik had er vooraf geen seconde nagedacht over hoe het zou zijn om in de uiers vast te houden. Nou zo dus.

Geiten aaien
Kleine kinderen kunnen nog niet zelf melken, maar er is een complete kinderboerderij

We moeten een paar uurtjes wachten totdat we onze eigen melk kunnen omtoveren tot geitenkaas. Aan de melk zijn een paar druppels stremsel toegevoegd, het geheel is doorgeroerd en moet een paar uur rusten. Stremsel heb je in verschillende varianten, het door ons gebruikte stremsel is gemaakt uit een stof uit de maag van kalveren en de actieve stof heet chymosine. Wat doet dit? Dit enzym knipt het belangrijkste melkeiwit caseine en het resultaat is dat het niet meer oplost en gaat klonteren. Nog best een proces dus waarbij geduld essentieel is.

workshop geitenkaas maken
Alle ogen gericht op Gijs, dit is de basis van een mooi gevormde geitenkaas

Na een paar uur wachten is het resultaat uiteindelijk een dikke witte massa in melk, vergelijkbaar met mozzarella als je hem uit de verpakking haalt maar dan wel zachter. De kunst is nu om de melk af te gieten en om tegelijkertijd zoveel mogelijk vocht uit de geitenkaas te drukken. Wederom een geduldig klusje, maar als je dit goed doet dan zul je dat zeker zien in het eindresultaat.

Nu kunnen de kinderen wel perfect helpen: zij doen de ‘uitgeknepen’ geitenkaas in de daarvoor bestemde vormpjes op bij passend IKEA bordje. Deze gaan een paar uur in de koelkast en moeten ook nog even omgedraaid worden tussendoor. Wij hebben nu al zin in het eindresultaat! Van de resterende melk – zeker meer dan een halve liter – besluiten we om ricotta te maken. Het eindresultaat is heerlijk, maar tegelijkertijd ook teleurstellend. Er blijft echt maar heel weinig ricotta over na het inkoken. Aan het eind van de middag zijn onze geitenkaasjes klaar om te eten. Dat komt mooi uit, want wij zijn niet gestopt na deze workshop. We zijn ook heerlijk brood gaan bakken in een authentieke steenoven samen met een aantal andere dorpsbewoners. Binnenkort meer daarover.

Eigengemaakte geitenkaas
Het resultaat: een heerlijk vers stukje geitenkaas!

Dit blog is tot stand gekomen in samenwerking met A2Z Adventures. Wij delen echter altijd onze eerlijke mening en ervaringen zoals je van ons gewend bent.

OVERNACHTEN
Rondreis Noord-Portugal met kinderen

NOORD-PORTUGAL

DOURO VALLEI